Autor: Eddy Bøgh Brixen | Opracowanie: Marek Witkowski | Redakcja: SKENE
Prawidłowe trzymanie mikrofonu wokalnego w dłoni.
Jak ułożenie dłoni wpływa na dźwięk, gdy używany mikrofon trzymany jest w ręce.
Mikrofon przenośny (tzw. „handheld”) – to mikrofon jak każdy inny. Jednak sposób trzymania mikrofonu w dłoni ma wpływ na przetwarzanie dźwięku. Niektórzy wykorzystują tę zależność świadomie, inni nie zdają sobie sprawy, że tak jest. Niniejszy artykuł wyjaśnia, jak może zmieniać się dźwięk w zależności od sposobu trzymania mikrofonu w dłoni.
Laboratorium vs. rzeczywistość.
Podczas wykonywania pomiarów w laboratorium, usuwane są wszelkie przeszkody mogące zakłócać pole dźwiękowe wokół mikrofonu. Dotyczy to większości danych o mikrofonie, takich jak charakterystyka kierunkowa i charakterystyka częstotliwościowa. Mikrofon może być nawet zawieszony na cienkich drutach, aby uniknąć oddziaływania statywu na mikrofon.
Co więcej, charakterystyka kierunkowa mikrofonów może zostać określona w odległości innej niż wynikająca z typowego korzystania. DPA Microphones wykonuje pomiary mikrofonów przenośnych z odległości dwóch metrów. Dlaczego taka odległość? Dlatego, że w warunkach pracy na scenie, ważne jest maksymalne tłumienie sygnałów docierających z odległych źródeł. Ważne jest więc aby wiedzieć, jak kształtuje się jego charakterystyka kierunkowa przy większej odległości od źródła.
Dokumentacja uzyskana w laboratorium sprawdza się w przypadku mikrofonów studyjnych przeznaczonych do nagrań orkiestrowych w salach koncertowych, dużych studiach oraz podobnych pomieszczeniach. Przy takich zastosowaniach, mikrofony umieszczane są w mniej więcej niezakłóconym polu dźwiękowym.
Mikrofony przenośne.
Jeśli chodzi o mikrofony przenośne, sytuacja jest zupełnie inna. Mikrofon można chwytać dłonią na wiele sposobów. Można trzymać go za korpus (stąd nazwa „handheld”), można chwycić wokół siatki osłaniającej kapsułę lub w dowolnym miejscu pomiędzy wymienionymi wcześniej punktami.
Jednak ręka nie jest jedynym elementem wpływającym na jakość dźwięku. Głowa piosenkarza znajduje się również bardzo blisko mikrofonu. Zarówno dłoń, jak i głowa, mają wpływ na pole dźwiękowe. Jak duży będzie to wpływ na jakość dźwięku, uzależnione jest od konstrukcji mikrofonu w połączeniu ze sposobem posługiwania się nim.
Jeśli mikrofon trzymany jest za korpus, to podbarwienie dźwięku lub zmiana stabilności akustycznej (nawet jeśli ma to miejsce w przypadku niektórych mikrofonów) powinno wystąpić bardzo nieznaczne. Jeśli mikrofon trzymany jest jedną lub obiema rękoma wokół główki – co nazywane jest „bańką” – zachodzą zmiany w postaci niekontrolowanych podbarwień dźwięku, a także rośnie ryzyko wystąpienia sprzężeń akustycznych z systemami PA.
Oto kilka przykładów ilustrujących, jak różne ułożenie dłoni wpływa na odchylenia od określonej charakterystyki częstotliwościowej. Pomiary zostały wykonane przy użyciu naturalnego głosu. Mikrofon umieszczono w osi, w odległości 10–12 cm (4–5 cali).
Pomiary przeprowadzone zostały z udziałem trzech osób. Każda z osób trzymała mikrofon w lewej ręce, a następnie przełożyła go do prawej ręki. Czerwona krzywa to uśredniony wynik wszystkich sześciu pomiarów. Linia prosta pokazuje niezakłóconą charakterystykę częstotliwościową.
Trzymanie mikrofonu na końcu korpus powoduje jedynie minimalne odchylenia od odpowiedzi nominalnej (tętnienie około < 3 kHz). Tętnienia te na ogół nie są słyszalne.
Trzymanie mikrofonu w górnej części korpusu – tuż pod jego główką – powoduje, że tętnienie ma nieco większą amplitudę w porównaniu z poprzednią pozycją dłoni. Może być ono słyszalny, ale tylko w niewielkim stopniu.
Zamykanie główki mikrofonu w dłoni z palcem wskazującym i kciukiem umieszczonym równo z przodem mikrofonu, powoduje powstawanie rezonansów. Główny rezonans mieści się w tym przypadku, w zakresie: +9 dB @ 1,8 – 2,2 kHz. Kolejny rezonans występuje w okolicy: 10 kHz. Rezonans ten jest słyszalny (powoduje podbarwienie dźwięku) i jest źródłem sprzężenia akustycznego w systemie PA.
To typowa pozycja – dłoń zakrywa połowę siatki, a kciuk jest ułożony z przodu główki. Główny rezonans występuje przy częstotliwości około 2 kHz (niskie Q) i ponownie powyżej 6 kHz.
Dłoń otacza główkę mikrofonu, co sprawia, że rezonanse są wyraźniejsze. Główny rezonans występuje przy częstotliwości około 2 kHz. Jednakże przy częstotliwości około 3 – 4 kHz, powstają również rezonanse z powodu komory przed mikrofonem.
Jak pokazują powyższe przykłady, gdy mikrofon trzymany jest prawidłowo, odbicia od dłoni generują jedynie niewielkie tętnienie w paśmie przenoszenia. Dlatego też, jeśli wokalista trzyma go tylko za korpus, nie powinno być żadnych odchyleń w dźwięku. Z drugiej strony „bańki” i inne ułożenia dłoni na mikrofonie powodują rezonanse. Rezonanse te zależą od wielkości i położenia dłoni. Większa dłoń może powodować ostrzejsze rezonanse.
Komory w pobliżu mikrofonu, w tym usta piosenkarza, mogą również powodować rezonanse. Szeroko otwarte usta przed mikrofonem to ogromna komora, która może mieć wpływ na pracę tego mikrofonu.
Podstawowym sposobem uniknięcia problemów jest trzymanie mikrofonu za korpus, a nie za główkę, wokół siatki. (Beatboxerzy powinni zignorować tę sugestię, ponieważ rezonanse są integralną częścią kreowania brzmienia.) Ponadto należy pamiętać, że membrana większości mikrofonów kierunkowych jest eksponowana na dźwięk docierający zarówno z przodu, jak i z tyłu. Równowaga pomiędzy tymi dwiema częściami dźwięku, jest bardzo delikatna i może być łatwo zachwiana, co może wpłynąć na zminą kierunkowości mikrofonu.
Jak brzmi podbarwienie?
Oto przykłady podbarwienia dźwięku w zależności od ułożenia dłoni.
Pozycja 1: Trzymanie mikrofonu za koniec korpusu.
Pozycja 2: Trzymanie za górną część korpusu, tuż pod główką mikrofonu.
Pozycja 3: „Bańka” z palcem wskazującym i kciukiem znajdującym się równo z przodem.
Pozycja 4: Dłoń zakrywa połowę siatki, a kciuk ułożony jest z przodu.
Pozycja 5: Dłoń otacza główkę mikrofonu i tworzy małą komorę przed siatką.
Ręczne mikrofony wokalne DPA.
Mikrofony DPA zapewniają studyjną jakości dźwięku podczas występów na scenie i w studiu nagraniowym. Mikrofony te są dostępne w wersji z ekstremalnie liniowym pasmem przenoszenia (VL), a także w wersji ze wzmocnieniem w zakresie wysokich częstotliwości (V). Charakterystyka kierunkowa oferuje kwintesencję zalet należących do dwóch światów – kardioidy i superkardioidy. Modułowa konstrukcja serii d:facto™ (wersje V i VL) umożliwia wymianę kapsuły i adaptera, co czyni ją najbardziej elastycznym mikrofonem wokalnym dostępnym na rynku.
Mikrofon wokalny 2028 został zaprojektowany z myślą o wyjątkowych wyzwaniach związanych z występami estradowymi na żywo. Jest to uniwersalny mikrofon wokalny, zapewniający przejrzyste, fantastyczne przetwarzanie głosu wykonawcom reprezentującym szeroką gamę obszarów rynku, wliczając występy na żywo, HoW, transmisje, itp. Może być używany przewodowo lub razem z ulubionym systemem bezprzewodowym. W obu przypadkach, wystarczy go tylko podłączyć i usłyszeć wokal „lśniący” jak nigdy wcześniej.
Referencje.
[1] Brixen, Eddy B.: Wpływ pozycji dłoni na pasmo przenoszenia i kierunkowość mikrofonów ręcznych. Dokument konwencji 10328, konwencja AES 148 w Internecie.
[2] Schneider, Martin: Wpływ głowy piosenkarza na mikrofon wokalowy. 120. Konwencja AES, Paryż, Francja. (2006).
[3] Schneider, Martin; Breitlow, Jürgen: Mikrofon i ciało – część 2. 27. Międzynarodowa Konwencja Realizatorów Dźwięku VDT. (2012).
[4] Brixen, Eddy B.; Voetmann, Jan: Elektroakustyka praktyczna. Wydawnictwo Tebar. ISBN 978-84-7360-482-6, 2013. ISBN 978-84-7360-625-7, 2018.
Artykuł źródłowy: Proper hand placement on a vocal mic